Czym jest Pokémon Gold beta?
Pokémon Gold beta to najczęściej używane określenie wczesnej wersji Pokémon Gold i Silver pokazanej publicznie podczas Nintendo Space World 1997. Prototyp różnił się od finalnej gry tak mocno, że zawierał inną mapę regionu, dziesiątki zmienionych lub usuniętych Pokémonów, inne startery, eksperymentalne mechaniki i elementy rozgrywki, które nigdy nie trafiły do wydania z 1999 roku.
W internecie określenie „Gold beta” bywa używane do kilku różnych etapów produkcji drugiej generacji. To prowadzi do nieporozumień, bo demo Space World 1997 i demo Space World 1999 nie są tym samym buildem. Wersja z 1997 roku pokazuje bardzo wczesną wizję sequela Pokémon Red, Green i Blue. Wersja z 1999 roku powstała już niedługo przed premierą i znacznie bardziej przypomina gotowe Pokémon Gold i Silver.
Dla porównania z produktem, który ostatecznie trafił do sklepów, warto zajrzeć do poradnika PokePolis Pokémon Gold – najlepsza drużyna do przejścia gry. Różnice pomiędzy finalnym Johto a projektem z 1997 roku są większe, niż może sugerować słowo „beta”.
Skąd pochodzi beta Pokémon Gold?
Prototyp Gold i Silver został zaprezentowany podczas Nintendo Space World 1997. Była to publicznie grywalna wersja demonstracyjna przygotowana jeszcze z myślą o sprzęcie Game Boy i Super Game Boy. Game Boy Color nie był wówczas nawet oficjalnie zapowiedziany.
Materiały targowe określały rozwój Gold i Silver jako zaawansowany w około 80%. Nie należy jednak rozumieć tego jako informacji, że odnaleziony później ROM demonstracyjny zawiera 80% finalnej gry. Poza krótkim fragmentem przygotowanym dla odwiedzających duża część danych jest ewidentnie niedokończona: występują brakujące skrypty, niedopracowana kolizja, placeholdery i niekompletne lokacje.
To ważny szczegół z punktu widzenia historii produkcji. Po obejrzeniu samej wersji finalnej można odnieść wrażenie, że Game Freak po prostu stopniowo rozbudowywał znane nam Johto. Beta pokazuje coś innego: w pewnym momencie twórcy pracowali nad znacznie odmienną wizją całej gry, która została później gruntownie przebudowana.
| Wersja | Etap | Najważniejsza cecha |
|---|---|---|
| Space World 1997 | Wczesny prototyp | Inny region, wiele beta Pokémonów, inne startery i liczne wycięte pomysły |
| Space World 1999 | Późna wersja przedpremierowa | Znacznie bliższa finalnym Gold i Silver, ale nadal z różnicami w sprite'ach i danych |
| Finalne Gold/Silver | Wersja sklepowa | Premiera w Japonii 21 listopada 1999 roku |
Kiedy odnaleziono Pokémon Gold beta?
Przez ponad dwie dekady wiedza o wersji Space World 1997 pochodziła przede wszystkim ze zdjęć, nagrań targowych, materiałów drukowanych i wspomnień osób, które miały okazję zagrać w demo. To wystarczało do potwierdzenia istnienia kilku odmiennych Pokémonów i lokacji, ale ogromna część zawartości pozostawała nieznana.
Sytuacja zmieniła się pod koniec maja 2018 roku, gdy w internecie pojawiły się ROM-y wersji demonstracyjnych Gold i Silver, w tym buildy zawierające opcje debugowania. Dzięki analizie danych możliwe stało się zobaczenie nie tylko krótkiego fragmentu przygotowanego dla uczestników targów, ale również wielu niewykorzystanych map, grafik, Pokémonów i mechanik znajdujących się w plikach.
Nie oznacza to jednak, że każda grafika podpisana jako „Pokémon Gold beta” jest autentycznym materiałem Game Freak. Obok prawdziwych sprite'ów powstały fanowskie rekonstrukcje, pokolorowane wersje, interpretacje artworków oraz kompletne ROM hacki rozwijające pomysły z prototypu.
Jak wyglądało demo Pokémon Gold z 1997 roku?
Publiczna demonstracja została celowo ograniczona, aby kolejni uczestnicy targów mogli szybko rozpocząć własną rozgrywkę. Nie była to pełna kampania RPG dostępna do przejścia od początku do końca.
Początkowe miasto nosiło nazwę Silent Hill. Nie było to jeszcze znane z finalnej gry New Bark Town.
Gracz otrzymywał jednego z trzech Pokémonów na poziomie 8: Happa, Honōguma albo Kurusu. Nie wybierał go z trzech Poké Balli tak jak w gotowej grze.
Normalna rozgrywka prowadziła przez początkową trasę i leśny obszar. Duża część map znajdujących się w danych była zablokowana dla uczestników prezentacji.
Demo nie oferowało standardowej opcji Continue. Ograniczono również działanie Pokémon Center i PC, dzięki czemu jedna osoba nie mogła grać bez końca.
Po dotarciu do przewidzianego końca fragmentu lub utracie wszystkich Pokémonów gracz wracał do ekranu tytułowego, zwalniając stanowisko dla kolejnego uczestnika.
Jakie startery znajdowały się w Pokémon Gold beta?
Starterami w demonstracji Space World 1997 były Happa, Honōguma i Kurusu. To jeden z najbardziej charakterystycznych elementów prototypu, ponieważ tylko trawiasty starter był już blisko Pokémona znanego z wersji finalnej.
| Beta Pokémon | Typ | Co stało się w wersji finalnej? |
|---|---|---|
| Happa | Grass | Projekt odpowiada wczesnej Chikoricie; w finalnej grze otrzymała nazwę Chikorita i inną linię ewolucyjną w środkowym stadium |
| Honōguma | Fire | Ognisty niedźwiadek i jego linia zostali usunięci; rolę startera typu Fire przejął Cyndaquil |
| Kurusu | Water | Wodna linia została usunięta; finalnym starterem Water został Totodile |
Happa – beta Chikorita
Happa zajmuje numer #152, czyli miejsce należące w finalnym Pokédexie do Chikority. Jej wygląd jest już bardzo zbliżony do ostatecznego projektu. Największe zmiany dotyczą nazewnictwa oraz pozostałych członków planowanej linii ewolucyjnej.
Honōguma – starter, który zniknął
Honōguma był małym Pokémonem typu Fire przypominającym niedźwiadka. W danych znajdują się również kolejne projekty związane z jego linią. Ostatecznie Game Freak porzucił cały pomysł i w wydanych Gold i Silver ognistym starterem został Cyndaquil.
Kurusu – nieznany wodny starter
Kurusu wraz z dalszymi formami Akua i Akueria tworzył zupełnie inną linię Water niż późniejszy Totodile, Croconaw i Feraligatr. Jest dobrym przykładem tego, jak daleko od finalnego Pokédexu znajdowała się druga generacja na etapie Space World 1997.
Ile beta Pokémonów było w prototypie?
W danych Space World 1997 znajdował się komplet 100 nowych pozycji zajmujących numery #152–251. Nie oznacza to jednak stu całkowicie nieznanych Pokémonów. Część projektów przetrwała do finalnej gry niemal bez zmian, inne zostały wyraźnie przeprojektowane, a spora grupa została usunięta.
To rozróżnienie jest kluczowe. W internetowych zestawieniach wszystkie sprite'y bywają wrzucane do jednego worka jako „100 deleted Pokémon”, co jest nieprecyzyjne. Wśród tych stu miejsc znajdują się zarówno prototypy znanych Pokémonów, jak i prawdziwe projekty, które nigdy nie pojawiły się w finalnym Pokédexie Johto.
Pokémony zachowane
Niektóre projekty, np. Happa/Chikorita, Pichu, Ho-Oh czy część innych Pokémonów Johto, były już rozpoznawalne, choć ich nazwy, sprite'y lub dane mogły się różnić.
Pokémony przeprojektowane
Niektóre gatunki dotarły do finalnego Pokédexu, ale ich wygląd lub typ zmienił się na tyle, że beta sprite może sprawiać wrażenie zupełnie innego Pokémona.
Pokémony usunięte
Honōguma, Kurusu, Kotora czy Raitora należą do projektów, które nie pojawiły się jako takie w finalnej drugiej generacji.
Najciekawsze usunięte Pokémony z Gold beta
Kotora i Raitora
Kotora i jego ewolucja Raitora to elektryczne Pokémony przypominające tygrysy. Są dziś jednymi z najbardziej rozpoznawalnych projektów z dema Space World 1997. Co ciekawe, materiały odnalezione z wcześniejszych etapów prac nad Pokémon wskazują, że podobny tygrysi pomysł pojawiał się już przy pierwszej generacji.
Mikon
Mikon był projektem pre-evolution powiązanym z Vulpixem. W 1997 roku Game Freak eksperymentował z większą liczbą baby Pokémonów niż ostatecznie trafiło do Gold i Silver. W finalnej generacji II Vulpix nie otrzymał formy poprzedzającej.
Monja i Jaranra
W prototypie planowano dodatkowe formy związane z Tangelą. Monja pełnił rolę mniejszego członka rodziny, natomiast Jaranra był większą ewolucją. Tangela otrzymała prawdziwą ewolucję dopiero wiele lat później, gdy w czwartej generacji pojawił się Tangrowth. Nie ma jednak podstaw, aby traktować Jaranrę jako identycznego „beta Tangrowtha” – to wcześniejszy, odrębny projekt o podobnej funkcji w linii ewolucyjnej.
Madāmu
Madāmu miała być ewolucją Farfetch'd. Sam pomysł dodatkowej formy dla Farfetch'd ostatecznie zniknął z Gold i Silver. Dopiero znacznie później seria wprowadziła Sirfetch'd, ale podobieństwo funkcji nie oznacza automatycznie, że współczesny Pokémon jest po prostu odtworzonym projektem Madāmu.
Rīfi
Rīfi zajmował ostatnią pozycję prototypowego Pokédexu i był trawiastą ewolucją Eevee. Z tego powodu często określa się go jako poprzednika idei Leafeona. Leafeon pojawił się jednak oficjalnie dopiero w generacji IV i ma własny projekt, dlatego bezpieczniej mówić o podobnej koncepcji niż o gotowym Leafeonie wyciętym z Gold.
Jak bardzo różniły się znane Pokémony?
Niektóre różnice dotyczą nie tylko wyglądu. W prototypie eksperymentowano także z typami, ewolucjami i miejscem Pokémonów w Pokédexie.
Dobrym przykładem jest Umbreon. Projekt odpowiadający Burakkī znajdował się już w danych, ale był wówczas typu Poison, a nie Dark. Girafarig miał natomiast bardziej symetryczną, dwugłową koncepcję oraz inne zestawienie typów niż w wersji finalnej.
Równie ciekawe są planowane pre-evolutions i ewolucje Pokémonów pierwszej generacji. Prototyp pokazuje, że Game Freak testował znacznie więcej sposobów rozbudowania starych rodzin niż ostatecznie znalazło się w Gold i Silver.
Finalną generację II i jej normalną rozgrywkę możesz porównać również z Pokémon Silver oraz Pokémon Crystal.
Czy mapa Pokémon Gold beta była wcześniejszą wersją Johto?
Nie w prostym znaczeniu tego słowa. Mapa odnaleziona w prototypie Space World 1997 różni się od finalnego Johto fundamentalnie. Wczesny projekt regionu był oparty na znacznie większej części Japonii, a obszar odpowiadający Kanto został skompresowany do pojedynczej dużej lokacji.
W danych występują miejscowości o nazwach takich jak Silent Hill, Old City, West czy High-Tech. Niektóre elementy można skojarzyć z późniejszymi pomysłami – przykładowo obszar z wieżą radiową przywodzi na myśl Goldenrod City, a pewne ruiny są kojarzone z późniejszym Ruins of Alph – ale błędem byłoby przypisywanie każdej beta lokacji jednemu konkretnemu miastu z finalnej gry.
Najważniejsze jest to, że Game Freak nie tylko przemianował miasta. Przebudował koncepcję świata drugiej generacji. Finalne Johto jest więc rezultatem dużej zmiany kierunku projektowego między demonstracją z 1997 roku a premierą w 1999.
Jakie mechaniki różniły się od finalnego Pokémon Gold?
Space World 1997 pokazuje, że eksperymenty nie kończyły się na Pokémonach i mapach. Inne były również szczegóły systemu walki i mechanik wprowadzanych wraz z generacją II.
Inna tabela typów
Typy Dark i odpowiednik późniejszego Steel były już częścią projektu, ale zależności pomiędzy typami nie były jeszcze takie jak w wydaniu sklepowym. Przykładowo Normal miał zadawać super effective damage typowi Dark, a część odporności i słabości metalicznego typu różniła się od późniejszego Steel.
Wczesny system Shiny Pokémon
Prototyp zawiera mechanikę odmiennych kolorystycznie Pokémonów, czyli koncepcję, która w finalnych Gold i Silver stała się systemem Shiny. Kryteria wynikające z DV były jednak inne niż w gotowej grze. W buildzie z 1997 roku szansa wynikająca z tych warunków odpowiadała 81 przypadkom na 4096, czyli około 1,98%.
Co ciekawe, animacja gwiazdek znajdowała się już w danych, ale nie była jeszcze poprawnie powiązana z samymi Shiny Pokémonami. To bardzo dobry przykład mechaniki znajdującej się pomiędzy eksperymentem a finalną implementacją.
Placeholdery z pierwszej generacji
Wiele elementów nadal korzystało z zasobów Pokémon Blue i innych gier pierwszej generacji. Dotyczyło to m.in. sprite'ów, muzyki i wpisów Pokédexu. Beta nie jest więc „alternatywną ukończoną grą”, lecz mieszanką gotowych pomysłów, elementów przejściowych i danych roboczych.
Beta Gold miała minigry, których nie ma w finalnej wersji
Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć po analizie prototypu jest obecność kilku minigier. Część z nich była całkowicie ukryta przed typową rozgrywką demonstracyjną.
- minigra z Pikachu i Jigglypuff uruchamiana z ekranu tytułowego,
- Pokémon Picross z nonogramami przedstawiającymi Pokémony,
- poker wykorzystujący karty z motywami Pokémonów,
- gra pamięciowa polegająca na dopasowywaniu kart,
- sliding puzzle polegające na ułożeniu obrazka Pokémona.
Nie wszystkie te elementy miały trafić do finalnej kampanii w dokładnie takiej postaci. Ich obecność pokazuje raczej, jak wiele pomysłów testowano podczas produkcji Gold i Silver, zanim zakres gry został uporządkowany.
Pokémon Gold beta 1997 a beta z 1999 – najważniejsze różnice
To rozróżnienie jest niezbędne, jeżeli analizujesz sprite'y lub materiały z internetu. Oba prototypy są wersjami przedpremierowymi Gold i Silver, ale reprezentują zupełnie inne etapy produkcji.
| Cecha | Space World 1997 | Space World 1999 |
|---|---|---|
| Etap produkcji | Wczesna wizja drugiej generacji | Wersja bardzo bliska premierze |
| Mapa | Radykalnie inna od finalnego Johto | W dużej mierze odpowiada finalnej strukturze gry |
| Pokédex | Liczne usunięte i mocno zmienione projekty | Skład Pokémonów znacznie bliższy wydaniu sklepowemu |
| Startery | Happa, Honōguma i Kurusu | Znane trio finalnej generacji II |
| Znaczenie dla fanów | Pokazuje alternatywną wizję całej gry | Pokazuje ostatnią fazę szlifowania Gold i Silver |
Space World 1999 odbyło się pod koniec sierpnia, mniej niż trzy miesiące przed japońską premierą Gold i Silver. Nic dziwnego, że zaprezentowany wtedy build jest znacznie mniej „egzotyczny” niż wersja z 1997 roku.
Czy można kupić oryginalny Pokémon Gold beta cartridge?
Pokémon Gold beta ze Space World 1997 nigdy nie był normalnym produktem detalicznym. Nie istniała oficjalna premiera z pudełkiem, instrukcją i cartridge'em sprzedawanym klientom tak jak późniejsze Pokémon Gold.
Jeżeli na marketplace widzisz współczesny cartridge opisany jako „Pokémon Gold Beta”, „Space World 97” albo „Pokémon Gold Prototype”, najczęściej jest to reprodukcja lub flash cartridge zawierający kopię prototypowego ROM-u albo fanowski ROM hack.
Na co uważać przy zakupie?
- sprzedawca nie powinien przedstawiać współczesnej reprodukcji jako oryginalnego produktu z 1997 roku,
- fanowski ROM hack może zawierać znacznie więcej treści niż oryginalne demo,
- kolorowe artworki beta Pokémonów mogą być współczesnymi rekonstrukcjami, a nie oficjalnymi ilustracjami,
- pudełka typu „Space World Edition” dostępne w sprzedaży są zwykle fanowskim projektem,
- sam fakt działania gry na prawdziwym Game Boyu nie świadczy o wieku cartridge'a.
Czy można zagrać w Pokémon Gold beta?
Historyczny ROM Space World 1997 znajduje się obecnie w obiegu internetowym, a jego zawartość została szczegółowo przeanalizowana i częściowo zdeasemblowana przez społeczność zajmującą się preservation gier. Sam prototyp nie jest jednak oficjalnym współczesnym wydaniem Pokémon Company ani Nintendo.
Warto też odróżnić trzy rzeczy:
- oryginalny ROM demonstracyjny – dane pochodzące z wersji przygotowanej przez Game Freak,
- fanowską rekonstrukcję – projekt uzupełniający prototyp o brakujące lokacje, dialogi i mechaniki,
- ROM hack inspirowany Space World 1997 – nową fanowską grę wykorzystującą beta Pokémony i pomysły z prototypu.
Jeżeli film na YouTube pokazuje kilkudziesięciogodzinną kampanię z kompletnym światem „1997 Johto”, prawdopodobnie oglądasz fanowską rekonstrukcję, a nie niezmodyfikowane demo targowe.
Dlaczego Pokémon Gold beta jest tak ważne dla historii serii?
Prototyp jest wyjątkowy, ponieważ pozwala obserwować proces projektowy niemal od środka. Nie pokazuje jedynie kilku wyciętych sprite'ów. Pokazuje moment, w którym Game Freak posiadał już wiele fundamentalnych pomysłów drugiej generacji, ale nie miał jeszcze finalnej odpowiedzi na pytanie, jak powinny wyglądać Johto, Pokédex i część nowych mechanik.
W danych da się rozpoznać przyszłe filary generacji II: nowe Pokémony, dodatkowe ewolucje starych gatunków, nowe typy, system dnia i nocy czy koncepcję Pokémonów w innych kolorach. Jednocześnie otaczają je dziesiątki rozwiązań, które później porzucono.
Z perspektywy fana retro jest to znacznie ciekawsze niż typowy build różniący się od finalnej gry kilkoma teksturami. Space World 1997 dokumentuje alternatywny etap ewolucji jednej z najważniejszych odsłon Pokémon.
Jeżeli chcesz prześledzić dalszy rozwój serii, zobacz również przegląd gier Pokémon w PokePolis.
Najczęstsze mity o Pokémon Gold beta
„To była prawie ukończona wersja gry”
Nie należy wyciągać takiego wniosku z targowej informacji o około 80% zaawansowania projektu. Odnaleziony build zawiera wiele wyraźnie niedokończonych elementów, a finalna gra została później gruntownie przebudowana.
„Wszystkie 100 Pokémonów z dema zostało usuniętych”
Nie. W prototypowym Pokédexie znajdowało się 100 nowych pozycji, ale część odpowiada Pokémonom, które trafiły do finalnego Gold i Silver. Inne zostały przeprojektowane, a dopiero pozostała grupa została całkowicie wycięta.
„Rīfi to dokładnie beta Leafeon”
Rīfi rzeczywiście był ewolucją Eevee typu Grass i przez to mocno przypomina koncepcję późniejszego Leafeona. Nie ma jednak podstaw, aby traktować oba projekty jako identycznego Pokémona przeniesionego bezpośrednio z generacji II do IV.
„Każdy cartridge z Gold Beta jest cennym prototypem”
Nie. Prototyp nie miał premiery detalicznej. Większość współczesnych fizycznych cartridge'ów z tym oznaczeniem to reprodukcje lub fanowskie wydania.
„Beta z 1999 roku wygląda tak samo jak wersja z 1997”
Nie. Dzielą je niemal dwa lata intensywnych zmian. Build z 1999 roku jest już znacznie bliższy grze, która kilka miesięcy później trafiła do sprzedaży.
Najczęściej zadawane pytania – Pokémon Gold beta
Co to jest Pokémon Gold beta?
Najczęściej chodzi o wczesny prototyp Pokémon Gold i Silver zaprezentowany na Nintendo Space World 1997. Zawierał inną mapę, beta Pokémony, inne startery i wiele mechanik zmienionych przed premierą.
Kiedy pokazano beta Pokémon Gold?
Najbardziej znaną wczesną wersję pokazano podczas Nintendo Space World w listopadzie 1997 roku, około dwa lata przed premierą finalnych Gold i Silver.
Kiedy wyciekł ROM Pokémon Gold beta?
ROM-y demonstracji Gold i Silver ze Space World 1997 zostały anonimowo opublikowane w internecie pod koniec maja 2018 roku.
Jakie były startery w Pokémon Gold beta?
W wersji Space World 1997 gracz otrzymywał losowo Happa, Honōgumę albo Kurusu. W finalnej grze starterami zostały Chikorita, Cyndaquil i Totodile.
Czy Kotora jest prawdziwym beta Pokémonem?
Tak. Kotora i jego ewolucja Raitora znajdują się w danych prototypu Space World 1997. Oba projekty zostały usunięte przed premierą finalnego Gold i Silver.
Czy beta Gold miała inny region?
Tak. Wczesna mapa była radykalnie inna od finalnego Johto i opierała się na szerokiej reprezentacji Japonii, z Kanto zredukowanym do dużej lokacji.
Czy Pokémon Gold beta można było normalnie kupić?
Nie. Space World 1997 było demonstracją przedpremierową, a nie detalicznym wydaniem gry. Współczesne cartridge'e z napisem Gold Beta są zazwyczaj reprodukcjami lub fanowskimi projektami.
Czy Pokémon Gold beta i Space World 1999 to ta sama wersja?
Nie. Demo z 1997 roku reprezentuje znacznie wcześniejszą koncepcję gry. Wersja pokazana na Space World 1999 była już bardzo bliska finalnym Gold i Silver.
Kiedy wydano finalne Pokémon Gold i Silver?
Pokémon Gold i Silver ukazały się w Japonii 21 listopada 1999 roku.
Werdykt PokePolis – dlaczego Pokémon Gold beta fascynuje do dziś?
Pokémon Gold beta ze Space World 1997 jest jednym z najciekawszych zachowanych dokumentów procesu tworzenia klasycznych gier Pokémon. Pokazuje nie kosmetyczne poprawki, lecz całkowicie inną wersję drugiej generacji: z innymi starterami, alternatywnymi ewolucjami, usuniętymi gatunkami i mapą, która została później niemal całkowicie przebudowana.
Największą wartość ma właśnie możliwość porównania prototypu z finalnym Gold i Silver. Kotora, Honōguma czy Kurusu są fascynujące, ale równie ciekawe jest obserwowanie pomysłów, które przetrwały – systemu dnia i nocy, nowych typów, ewolucji Pokémonów z Kanto czy wczesnej mechaniki Shiny.
Dla kolekcjonera retro najważniejsze pozostaje jedno rozróżnienie: historyczny prototyp, współczesna reprodukcja i fanowski ROM hack to trzy różne rzeczy. Sam napis „Pokémon Gold Beta” na cartridge'u nie czyni go artefaktem z 1997 roku. W tym przypadku historia zaklęta w danych jest znacznie cenniejsza niż większość fizycznych „beta cartów” sprzedawanych obecnie w internecie.
