1996 Pokédex Book – zapomniany przewodnik kolekcjonera

Czym jest 1996 Pokédex Book?

1996 Pokédex Book to kolekcjonerskie określenie japońskiej książki 『ポケットモンスター図鑑』 (Pocket Monsters Zukan), jednego z najwcześniejszych przewodników po świecie Pokémon. Pierwszy druk ukazał się 5 kwietnia 1996 roku, zaledwie kilka tygodni po premierze Pokémon Red i Green w Japonii.

Określenie „1996 Pokédex Book” jest wygodne przy wyszukiwaniu egzemplarzy na międzynarodowym rynku, ale nie jest oficjalnym angielskim tytułem książki. Oryginalna nazwa brzmi ポケットモンスター図鑑. Słowo zukan oznacza ilustrowany katalog, encyklopedię lub przewodnik terenowy i w świecie Pokémon naturalnie kojarzy się z Pokédexem.

Znaczenie tej pozycji wynika przede wszystkim z momentu jej wydania. Pokémon Red i Green trafiły do sprzedaży w Japonii 27 lutego 1996 roku, a pierwszy druk książki datowany jest na 5 kwietnia. Pokémon Card Game pojawił się dopiero w październiku 1996 roku, a serial anime w 1997 roku. Mamy więc do czynienia z publikacją pochodzącą z bardzo wczesnej, jeszcze przedanime'owej i przed-rozwojem TCG fazy marki.

Jeżeli interesują Cię również inne papierowe wydawnictwa związane z serią, warto zobaczyć dział książki i komiksy Pokémon oraz pełną kategorię kolekcji Pokémon na PokePolis.

1996 Pokédex Book – najważniejsze dane wydawnicze

Przy kupowaniu starej japońskiej książki najbezpieczniej identyfikować ją nie tylko po okładce, ale również po ISBN oraz stopce wydawniczej znajdującej się na końcu egzemplarza. W przypadku Pocket Monsters Zukan jest to szczególnie ważne, ponieważ książka była wielokrotnie dodrukowywana.

Co znajduje się w książce?

1996 Pokédex Book nie jest wyłącznie katalogiem ilustracji. Japońskie opisy bibliograficzne pokazują, że publikacja została pomyślana jako szerszy przewodnik po Pokémon Red i Green. Jej zawartość obejmuje zarówno część encyklopedyczną, jak i materiały typowo growe.

Spisy książki wyróżniają m.in. część encyklopedyczną, sekcję dotyczącą pól i dungeonów, pełny plik danych, poradnik dotyczący wymiany i walk, „Pokémon Journal” oraz wywiad z zespołem deweloperskim. Z tego powodu nazywanie jej wyłącznie artbookiem jest uproszczeniem.

Współczesny Pokédex PokePolis pełni oczywiście zupełnie inną funkcję, ale dobrze pokazuje, jak bardzo zmienił się sposób katalogowania Pokémonów od czasów papierowych encyklopedii pierwszej generacji.

Dlaczego w 1996 Pokédex Book jest mowa o 150 Pokémonach?

Liczba 150 nie jest pomyłką. Książka pochodzi z momentu, w którym oficjalnie prezentowany podstawowy zestaw Pokémonów z Red i Green obejmował 150 gatunków. Wprowadzenie do publikacji również mówi o 150 Pokémonach odkrytych do 1996 roku.

Chronologia jest tutaj szczególnie ciekawa. Pierwszy druk Pocket Monsters Zukan datowany jest na 5 kwietnia 1996 roku, natomiast promocja ujawniająca Mew w magazynie CoroCoro pojawiła się później w kwietniu. Dla kolekcjonera nie jest to więc brakująca strona czy niekompletna wersja Pokédexu, lecz autentyczny zapis bardzo konkretnego momentu w historii serii.

Dlaczego ilustracje z 1996 Pokédex Book są tak ważne?

Dla kolekcjonera zainteresowanego historią designu Pokémonów najważniejsza może być nie sama funkcja poradnika, lecz jego warstwa ilustracyjna. Ken Sugimori wspominał, że przy przygotowywaniu pierwszego przewodnika wydawanego przez Aspect pojawiła się potrzeba stworzenia ilustracji wszystkich Pokémonów. Wcześniej wiele projektów funkcjonowało przede wszystkim jako grafiki i sprite'y przygotowane do gry.

Dlatego książka znajduje się bardzo blisko momentu, w którym wizualna tożsamość pierwszej generacji zaczęła przyjmować formę znaną później z materiałów promocyjnych i innych produktów Pokémon. Dla osób kolekcjonujących stare japońskie wydawnictwa jest to zupełnie inny rodzaj atrakcyjności niż przy późniejszej książce będącej jedynie podsumowaniem znanych już projektów.

Nie oznacza to, że każdy rysunek należy traktować jako „prototype artwork” albo niepublikowany concept art. Takie określenia bywają nadużywane w aukcjach. Wartość historyczna książki wynika z jej miejsca w rozwoju oficjalnej ikonografii pierwszej generacji, a nie z marketingowej etykiety nadanej przez sprzedawcę.

Jak rozpoznać pierwszy druk 1996 Pokédex Book?

Najważniejsza zasada brzmi: nie oceniaj wydania wyłącznie po czerwonej okładce. Pocket Monsters Zukan było wielokrotnie dodrukowywane, a dostępne źródła nie potwierdzają zestawu prostych zmian okładkowych, które pozwalałyby bezpiecznie rozpoznawać każdy druk na podstawie frontu książki.

Znane dodruki

Źródła dokumentujące książkę wskazują na liczne wznowienia. Znane daty obejmują m.in. drugi druk z 15 lipca 1996 roku, czwarty z 25 października 1996 roku, szósty z 7 lutego 1997 roku i dziesiąty z 14 lipca 1997 roku. Zachowany jest również zapis dwunastego druku z listopada 1997 roku.

Najważniejszy wniosek dla kolekcjonera jest prosty: istnieje więcej niż jedna wersja czasowa tej samej książki, ale nie należy automatycznie przypisywać im różnic w zawartości. Dostępne źródła nie dokumentują obecnie pełnego katalogu zmian między wszystkimi drukami.

Czy pierwszy druk jest zawsze najlepszym wyborem?

Jeżeli budujesz kolekcję według zasady „najwcześniejsze możliwe wydanie”, pierwszy druk jest naturalnym celem. Nie oznacza to jednak, że mocno zniszczony pierwszy druk będzie dla każdego lepszym zakupem niż znacznie ładniejszy późniejszy egzemplarz.

Na co zwrócić uwagę przy ocenie stanu książki?

Przy trzydziestoletniej publikacji papierowej sposób oceniania stanu różni się od oceny karty Pokémon TCG. Nie interesuje nas centering czy whitening krawędzi karty, ale kompletność bloku książki, stan grzbietu, papieru oraz okładki.

• Grzbiet: sprawdź zagięcia, rozwarstwienia, pęknięcia i płowienie koloru.
• Okładka: zwróć uwagę na przetarcia narożników, rysy i załamania.
• Blok książki: upewnij się, że strony nie odchodzą od klejenia i niczego nie brakuje.
• Papier: lekkie pożółknięcie może być naturalne dla wieku, ale plamy, foxing i ślady wilgoci powinny obniżać ocenę.
• Zapach i wilgoć: stęchły zapach może wskazywać na niewłaściwe przechowywanie nawet wtedy, gdy zdjęcia wyglądają dobrze.
• Zapisy: imiona właścicieli, notatki i zaznaczenia są częste w dawnych poradnikach do gier i wpływają na wartość egzemplarza kolekcjonerskiego.
• Opaska obi: jeżeli egzemplarz jest oferowany z oryginalną papierową opaską, jej stan również ma znaczenie. Brak obi nie oznacza jednak, że sama książka jest nieoryginalna.

W praktyce kolekcjonerskiej najbardziej zdradliwe są uszkodzenia niewidoczne na pojedynczym zdjęciu frontu: zawilgocone krawędzie, rozklejony blok, mocno zagięty grzbiet i zapiski wewnątrz. Przy droższym egzemplarzu warto prosić o zdjęcia książki z każdej strony oraz kilku losowych rozkładówek.

Ile wart jest 1996 Pokédex Book?

Nie ma jednej uczciwej ceny dla każdego egzemplarza. Na rynku kolekcjonerskim różnica między późniejszym, mocno używanym dodrukiem a potwierdzonym pierwszym drukiem w bardzo dobrym stanie może być znacząca. Dodatkowo książka pojawia się częściej na rynku japońskim niż europejskim, więc cenę końcową potrafią mocno zmienić wysyłka, podatki i pośrednik.

Najbezpieczniej porównywać zakończone sprzedaże egzemplarzy o tym samym druku i podobnym stanie, a nie aktywne ceny ofertowe. Wysoka cena wystawiona na marketplace nie jest dowodem wartości rynkowej.

Przy porównywaniu ofert zanotuj przynajmniej:

• numer lub datę druku,
• stan okładki i grzbietu,
• stan stron,
• obecność obi lub innych elementów towarzyszących,
• kompletność,
• kraj sprzedawcy i całkowity koszt importu.

1996 Pokédex Book a Pokémon TCG

1996 Pokédex Book nie jest produktem Pokémon TCG. Nie jest boosterem, zestawem kart ani segregatorem i nie należy oceniać go według checklisty Base Setu. Jego znaczenie dla kolekcjonera kart wynika raczej z tego, że pochodzi z tego samego przełomowego roku, w którym narodziła się także karciana część marki.

Pierwszy druk książki pojawił się w kwietniu 1996 roku, natomiast Pokémon Card Game wystartował w Japonii w październiku tego samego roku. Chronologicznie Pocket Monsters Zukan jest więc starsze od samego Pokémon TCG.

Dla kolekcjonerów pierwszej ery ciekawym uzupełnieniem będzie również poradnik PokePolis dotyczący Pokémon Base Set Print Runs. To inny segment kolekcjonowania, ale podobnie ważne jest tam odróżnianie konkretnych wydań zamiast traktowania wszystkich starych egzemplarzy jako jednej wersji.

Nie myl książki z 1996 roku z Pokédexem „1996-2026”

W 2026 roku ukazała się również nowa książka 『ポケモン公式ぜんこく図鑑 1996-2026』. Zbieżność fraz może powodować sporo zamieszania w wynikach wyszukiwania, ale są to całkowicie różne publikacje.

Jak bezpiecznie kupić 1996 Pokédex Book?

Największym ryzykiem przy zakupie nie musi być falsyfikat. Znacznie bardziej prawdopodobne jest przepłacenie za późniejszy dodruk opisany jako pierwszy albo kupienie egzemplarza w gorszym stanie, niż sugerowały zdjęcia.

1. Sprawdź ISBN. Powinien odpowiadać książce Pocket Monsters Zukan.
2. Poproś o zdjęcie stopki. To podstawowy krok, jeżeli zależy Ci na konkretnym druku.
3. Poproś o zdjęcia wszystkich krawędzi i grzbietu. Front okładki to za mało.
4. Sprawdź kilka rozkładówek. Pozwala to wykryć plamy, zapiski, rozdarcia i problemy z klejeniem.
5. Nie zakładaj, że obi oznacza pierwszy druk. Traktuj opaskę jako osobny element kompletności.
6. Porównuj sprzedane egzemplarze. Cena wystawiona nie jest ceną rynkową.
7. Policz cały import. Cena książki może być tylko częścią kosztu zakupu z Japonii.

Jak przechowywać stary Pokédex z 1996 roku?

Stara książka wymaga nieco innych zabezpieczeń niż single Pokémon TCG. Największymi zagrożeniami są światło słoneczne, wilgoć, skrajne temperatury, kurz oraz nacisk deformujący grzbiet.

Egzemplarz kolekcjonerski najlepiej przechowywać pionowo na stabilnej półce, bez mocnego ściskania pomiędzy ciężkimi albumami. Jeżeli używasz dodatkowej osłony, wybieraj materiały przeznaczone do archiwizacji książek i unikaj miękkich okładek z PVC niewiadomego składu.

Nie próbuj również „poprawiać” starego egzemplarza taśmą klejącą, klejem biurowym czy laminowaniem. Amatorska naprawa może wizualnie pomóc na chwilę, ale z punktu widzenia kolekcjonerskiego często powoduje większy problem niż pierwotne uszkodzenie.

Najczęstsze błędy kolekcjonerów

• Uznawanie każdego egzemplarza z 1996 roku za first print.
• Kupowanie na podstawie samego frontu okładki.
• Traktowanie ISBN jako informacji o konkretnym dodruku.
• Zakładanie, że książka powinna zawierać 151 Pokémonów.
• Mylenie jej z produktem Pokémon TCG.
• Mylenie jej z nową książką „Pokémon Official National Pokédex 1996-2026”.
• Przyjmowanie aktywnych cen aukcyjnych jako realnej wartości rynkowej.
• Ignorowanie stanu grzbietu, wilgoci i wnętrza książki.

Jeżeli dopiero zaczynasz zbierać stare wydawnictwa, dobrym punktem odniesienia może być także oficjalny przewodnik do Pokémon Red, Blue i Yellow opisany na PokePolis. Pokazuje on, jak bardzo późniejsze poradniki różniły się od japońskiej publikacji z pierwszych miesięcy istnienia marki.