Czym jest Pokémon lost media i co naprawdę zostało utracone?
Pokémon lost media to materiały związane z marką, o których wiemy, że istniały lub były przygotowywane, ale ich kompletna wersja nie jest obecnie publicznie dostępna. Do tej kategorii trafiają niewyemitowane odcinki anime, stare gry internetowe, prototypy, materiały promocyjne i elementy usług online. Nie da się jednak uczciwie stwierdzić, że konkretny materiał został „utracony na zawsze”, dopóki nie wiadomo, co znajduje się w prywatnych i firmowych archiwach.
Najważniejsze: najbardziej poszukiwane obecnie materiały Pokémon to pełne wersje niewyemitowanego odcinka z Barboachem i Whiscashem oraz dwóch odcinków Team Rocket vs Team Plasma. Fragmenty i dokumentacja przetrwały, ale kompletnego materiału filmowego nie udostępniono publicznie. Z kolei słynna beta Gold/Silver, Pokémon Picross czy Pokémon 2000 Adventure były kiedyś uznawane za lost media, lecz zostały po latach odnalezione.
Lost media nie należy też utożsamiać z każdym materiałem wyciętym przed premierą. Jeżeli istnieje tylko informacja, że twórcy rozważali jakiś pomysł, ale nigdy nie powstał działający build, gotowy odcinek czy finalny projekt, nie ma czego „odnajdywać”. To po prostu niewykorzystana koncepcja.
Lost, unreleased, cancelled i found – to nie jest to samo
Najwięcej nieporozumień bierze się z wrzucania każdego tajemniczego materiału Pokémon do jednego worka. W praktyce warto rozdzielić przynajmniej cztery statusy.
| Status | Co oznacza? | Przykład Pokémon |
|---|---|---|
| Lost / częściowo lost | Wiemy, że materiał powstał, ale pełna wersja nie jest dostępna | Shaking Island Battle! Barboach VS Whiscash!! |
| Unaired / unreleased | Materiał przygotowano lub planowano, ale nigdy oficjalnie go nie wydano | Team Rocket VS Team Plasma! |
| Cancelled | Projekt anulowano; nie zawsze wiadomo, czy ukończona wersja kiedykolwiek istniała | część niewydanych produktów Pokémon TCG |
| Found | Materiał był przez lata niedostępny, ale później odnaleziono jego kopię | Pokémon Gold/Silver Space World 1997, Pokémon 2000 Adventure |
Ta różnica jest kluczowa przy pytaniu „co zostało utracone na zawsze?”. Materiał niewydany może spokojnie spoczywać na firmowym serwerze. Projekt anulowany mógł natomiast nigdy nie osiągnąć postaci, którą dałoby się zachować jako kompletny produkt.
Shaking Island Battle! Barboach VS Whiscash!! – prawdziwy zaginiony odcinek
Jednym z najmocniejszych przykładów Pokémon lost media jest niewyemitowany odcinek serii Advanced Generation znany jako „Shaking Island Battle! Barboach VS Whiscash!!”.
Odcinek miał zostać pokazany w Japonii 4 listopada 2004 roku. Historia przedstawiała Asha, May, Maxa i Brocka zatrzymujących się na Jojo Island podczas podróży w kierunku Sootopolis City. Bohaterowie mieli zostać uwikłani w trzęsienia ziemi powodowane przez Whiscashe i spotkać trenera Chōtę posiadającego Barboacha.
23 października 2004 roku Japonię nawiedziło silne trzęsienie ziemi Chūetsu. Ze względu na temat odcinka emisję najpierw przesunięto, a później z niej zrezygnowano.
Stan na 2 września 2026 roku pełny odcinek nadal nie został publicznie odnaleziony. Zachował się krótki materiał zapowiadający jego emisję oraz informacje o fabule.
Nie można powiedzieć, że taśma została zniszczona. Odcinek był na tyle zaawansowany, że przygotowano jego zapowiedź. Pełny master może nadal znajdować się w archiwach produkcyjnych. Z punktu widzenia fanów jest jednak lost media, ponieważ kompletnego materiału nigdy nie udostępniono.
Team Rocket VS Team Plasma – największa tajemnica anime Pokémon
Dwa niewyemitowane odcinki Pokémon the Series: Black & White miały być znacznie ważniejsze fabularnie niż zwykły filler. Team Rocket VS Team Plasma Part 1 i Part 2 miały zakończyć budowany od początku serii wątek Meteonite i po raz pierwszy wprowadzić Team Plasma do anime.
Emisję zaplanowano na 17 i 24 marca 2011 roku. 11 marca Japonię dotknęły trzęsienie ziemi Tōhoku, tsunami oraz katastrofa w elektrowni Fukushima Daiichi. Odcinki przedstawiały niebezpieczną energię Meteonite, zniszczenia i zagrożenie dla Castelia City, dlatego zostały wycofane z harmonogramu.
TV Tokyo początkowo sugerowało, że epizody zostaną pokazane później. Nigdy do tego nie doszło, a anime ostatecznie wprowadziło Team Plasma w zupełnie innym wątku opartym na Black 2 i White 2.
Największy przełom nastąpił w maju 2023 roku, kiedy publicznie udostępniono skany scenariuszy obu odcinków. Dzięki temu znamy obecnie przebieg fabuły z dużą dokładnością.
Wiemy między innymi, że pierwotna historia miała obejmować:
- konfrontację Team Rocket i Team Plasma o Meteonite,
- debiut Team Plasma w strojach z pierwszych Black i White,
- powrót Lookera,
- pojawienie się Ghetsisa,
- wzmiankę o „bohaterze” Team Plasma, odnoszącą się do N,
- wyjaśnienie części wątków związanych z Giovannim, Pierce'em i Dr. Zagerem.
Pełnego materiału filmowego nadal jednak nie odnaleziono publicznie. Istnieją trailery, zapowiedzi, pojedyncze wykorzystane później fragmenty i scenariusze, ale nie dwa kompletne odcinki w formie przygotowanej do telewizyjnej emisji.
Czy Team Rocket VS Team Plasma jest całkowicie lost?
Nie. Najprecyzyjniej określić te odcinki jako częściowo odnalezione lost media. Wiemy o nich obecnie znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu.
| Element | Status |
|---|---|
| Scenariusze obu odcinków | Odnalezione i udokumentowane w 2023 roku |
| Zapowiedzi telewizyjne | Zachowane |
| Pojedyncze obrazy i materiały promocyjne | Zachowane |
| Fragmenty lub pomysły wykorzystane później | Częściowo zachowane w zmienionej formie |
| Pełna animacja Part 1 | Nieudostępniona publicznie |
| Pełna animacja Part 2 | Nieudostępniona publicznie |
Co więcej, według informacji dotyczących przygotowania wersji międzynarodowej materiały dotarły do The Pokémon Company International, ale odcinki nie zostały ostatecznie zdubbingowane. To kolejny argument sugerujący, że kompletne produkcyjne kopie przynajmniej w pewnym momencie istniały.
It's New Year's Eve! Pocket Monsters Encore – zagadka jeszcze starsza niż Porygon
Jeszcze bardziej tajemniczy jest specjalny program „It's New Year's Eve! Pocket Monsters Encore”, który miał zostać wyemitowany 31 grudnia 1997 roku.
Planowano godzinny program podsumowujący wcześniejsze wydarzenia anime. Po incydencie związanym z odcinkiem Porygona harmonogram telewizyjny został całkowicie przebudowany i specjal nigdy się nie ukazał.
Tu sytuacja jest jednak inna niż przy Barboachu lub Team Plasma. Nie zachował się znany trailer, a nawet szczegóły zawartości są praktycznie nieznane. Program miał być przede wszystkim clip showem, czyli kompilacją wcześniej wyemitowanych materiałów, a nie pełnoprawnym nowym odcinkiem.
Nie wiadomo więc nawet, czy finalny, zmontowany master programu istniał przed jego anulowaniem.
To idealny przykład granicy definicji lost media: znamy tytuł i planowaną datę emisji, ale nie wiemy, czy istnieje „gotowy program”, który można jeszcze odnaleźć.
Electric Soldier Porygon nie jest lost media
Odcinek „Computer Warrior Porygon”, często nazywany „Electric Soldier Porygon”, jest regularnie umieszczany na listach „zaginionych Pokémonów”, ale jest to nieprecyzyjne.
Odcinek został wyemitowany w Japonii 16 grudnia 1997 roku i jego kopie przetrwały. Po incydencie wywołanym intensywnymi migającymi światłami nie został ponownie wyemitowany ani wydany komercyjnie, lecz sam materiał nie zaginął.
To przykład odcinka:
- wyemitowanego,
- później wycofanego z dystrybucji,
- nigdy oficjalnie niezdubbingowanego na angielski,
- ale nie utraconego.
Podobnie wygląda sytuacja z „The Legend of Dratini”. Japońska wersja istnieje i została wyemitowana. Nie ma oficjalnego angielskiego dubu, ale brak dubu nie czyni oryginalnego odcinka lost media.
Więcej materiałów o historii serialu znajdziesz w dziale anime Pokémon na PokePolis.
Pokémon Gold i Silver ze Space World 1997 – lost media, które wróciło po 20 latach
Najlepszym dowodem na to, że „utracone na zawsze” jest niebezpiecznym określeniem, jest słynne demo Pokémon Gold i Silver ze Space World 1997.
Przez ponad dwie dekady ogromna część prototypu była znana tylko ze zdjęć, materiałów prasowych i wspomnień uczestników targów. Demo zawierało zupełnie inny region, alternatywne startery oraz dziesiątki Pokémonów, których projekty nigdy nie trafiły do finalnej gry.
W maju 2018 roku w internecie pojawiły się kopie ROM-ów demonstracyjnych Gold i Silver. Analiza danych ujawniła znacznie więcej materiału niż było dostępne dla odwiedzających Space World.
Wśród najbardziej znanych odkryć znalazły się:
- startery Happa, Honōguma i Kurusu,
- usunięte Pokémony takie jak Kotora i Raitora,
- wczesne wersje znanych gatunków,
- zupełnie inny projekt regionu,
- mechaniki i dane usunięte podczas przebudowy gry.
Historia tej wersji została szerzej opisana w artykule Pokémon Gold Beta – Space World 1997 i beta Pokémony.
Co ciekawe, nawet odnaleziony build nie zachował wszystkiego. W wielu miejscach brakuje skryptów, dialogów, kolizji albo kompletnych lokacji. Nie zawsze oznacza to jednak, że dane zostały utracone – część mogła po prostu nigdy nie zostać ukończona na tym etapie produkcji.
Pokémon Picross na Game Boy Color też przestał być lost media
Pokémon Picross na Game Boy Color był zapowiadany w japońskich magazynach w 1999 roku, ale nigdy nie trafił do sprzedaży. Przez ponad 20 lat znano go przede wszystkim ze screenshotów i materiałów prasowych.
W 2020 roku podczas dużego wycieku wewnętrznych danych Nintendo pojawił się produkcyjny build anulowanej gry. Okazało się, że projekt znajdował się na bardzo zaawansowanym etapie i można było zobaczyć znacznie więcej niż sugerowały stare zapowiedzi.
Sam przypadek jest historycznie ważny, ale wymaga rozróżnienia dwóch kwestii: preservation nie oznacza oficjalnego wydania. Fakt, że dane anulowanej gry pojawiły się publicznie, nie zmienia jej statusu na legalnie wydany produkt Nintendo.
Pokémon 2000 Adventure – gra internetowa odnaleziona po dwóch dekadach
Jeszcze lepszym przykładem klasycznego lost media jest Pokémon 2000 Adventure, oficjalna gra internetowa przygotowana przez Cyberworld dla Warner Bros. jako promocja filmu Pokémon the Movie 2000.
Był to nietypowy jak na rok 2000 projekt wykorzystujący własną technologię przeglądarkową do prezentowania eksplorowanych z perspektywy pierwszej osoby środowisk. Gracz podróżował pomiędzy wyspami związanymi z Moltresem, Zapdosem i Articuno.
Gra funkcjonowała bardzo krótko. Z czasem działające kopie praktycznie zniknęły, a technologia, której wymagała, dodatkowo utrudniała zachowanie projektu.
W 2023 roku sytuacja zmieniła się dzięki kontaktowi z osobami pracującymi przy grze. Jeden z dawnych deweloperów zachował pliki, a grupa zajmująca się preservation zdołała odtworzyć projekt do działającej postaci.
Pokémon 2000 Adventure pokazuje, dlaczego nie warto używać słowa „na zawsze”. Gra była praktycznie niedostępna przez około dwie dekady, po czym oryginalne pliki odnalazły się u osoby, która pracowała przy projekcie.
Pokémon Dream World – czy zamknięta gra online jest lost media?
Jeszcze trudniejszą kategorię tworzą gry i funkcje działające wyłącznie na serwerach. Pokémon Dream World był przeglądarkowym elementem Pokémon Global Link powiązanym z Black, White, Black 2 i White 2.
Gracz mógł wysłać swojego Pokémona do Dream World, odwiedzać obszary, zdobywać przedmioty, sadzić Berries i spotykać Pokémony, które później trafiały do gry.
Usługa dla generacji V została wyłączona 14 stycznia 2014 roku. Od tego momentu oryginalnego Dream World nie można używać tak jak w okresie jego funkcjonowania.
Screenshoty, filmy, grafiki i informacje o mechanikach mogą być archiwizowane. Znacznie trudniejsze jest jednak zachowanie:
- oryginalnej komunikacji z serwerem,
- globalnego stanu usługi,
- danych kont użytkowników,
- dokładnego zachowania funkcji zależnych od backendu,
- społecznościowego kontekstu funkcjonującego serwisu.
Dlatego Dream World można określać jako przykład utraconego doświadczenia online, nawet jeśli duża część jego grafiki i zasad została dobrze udokumentowana.
Pokémon Global Link – strona może przetrwać na screenach, usługa już nie
Pokémon Global Link funkcjonował w różnych formach przez niemal dekadę. Oficjalna usługa została całkowicie zakończona w lutym 2020 roku.
To ważny problem dla historii współczesnych gier. Cartridge Pokémon Black albo Pokémon Sun może przetrwać przez dziesięciolecia, lecz część doświadczenia zaprojektowanego wokół niego może zniknąć natychmiast po wyłączeniu serwera.
W takiej sytuacji nie ginie jeden plik, lecz całe środowisko:
Funkcjonalność
Nie da się już użyć usług w sposób przewidziany w momencie premiery.
Dane dynamiczne
Rankingi, profile, wyniki i dane kont mogły istnieć tylko po stronie serwera.
Kontekst
Nagranie pokazuje interfejs, ale nie odtwarza działającej sieci tysięcy aktywnych graczy.
Niewydane sety Pokémon TCG – Jamboree, Crosstrainer i Legendary Collection 2
Lost media Pokémon nie ogranicza się do gier i anime. Pod koniec okresu, w którym angielskie Pokémon TCG publikowało Wizards of the Coast, planowano kilka produktów, które nigdy nie trafiły do sprzedaży.
Crosstrainer
Crosstrainer miał być kolejnym zestawem opartym w dużej mierze na reprintach, łączącym wcześniejsze serie z kartami znanymi z japońskiej Vending Series. Projekt został usunięty z planu wydawniczego w 2001 roku.
Legendary Collection 2
Legendary Collection 2 planowano po Skyridge jako następcę pierwszego Legendary Collection. Projekt nigdy nie doczekał się premiery, a dokumentacja dostępna publicznie jest znacznie skromniejsza niż w przypadku Jamboree.
Jamboree
Najciekawszy jest Jamboree – zestaw, przy którym Wizards miało projektować własne karty Pokémon. Znane są pojedyncze prototypy i informacje od osób pracujących nad produktem. Wiadomo również, że powstały projekty theme decków.
Pełna lista kart i zawartość gotowych decków pozostają jednak nieznane.
Nie wszystko, czego nie znamy, jest lost media. W przypadku anulowanego seta trzeba najpierw ustalić, czy finalna lista kart rzeczywiście została zatwierdzona. Jeśli projekt został przerwany wcześniej, „ostateczny set” mógł nigdy nie istnieć.
Czy stare beta Pokémony, których nigdy nie widzieliśmy, są utracone?
Prawdopodobnie w historii Game Freak powstały tysiące szkiców, testowych sprite'ów, map i buildów, których nigdy nie zobaczymy. Dotyczy to nie tylko Pokémonów, lecz praktycznie każdego dużego projektu tworzonego przez dziesięciolecia.
Problem polega na tym, że nie można katalogować jako lost media czegoś, o czym nie ma żadnego śladu.
Jeżeli artysta stworzył trzy wersje projektu Pokémona, z których dwie wyrzucił jeszcze tego samego dnia, a nikt nigdy ich nie udokumentował, historyk nie ma możliwości stwierdzenia:
- jak wyglądały,
- czy zostały zachowane,
- czy były traktowane jako oficjalny etap projektu,
- czy w ogóle powstały w postaci nadającej się do archiwizacji.
Dlatego najciekawsze lost media to zwykle materiały, których istnienie jest potwierdzone przez trailery, fotografie, dokumenty produkcyjne lub ludzi pracujących przy projekcie.
Co jest dziś najbliżej „utraconego na zawsze”?
Stan na 2 września 2026 roku najbardziej sensowne jest mówienie o materiałach nadal nieodnalezionych publicznie, a nie o rzeczach definitywnie zniszczonych.
| Materiał | Co przetrwało? | Czego nadal brakuje? |
|---|---|---|
| Shaking Island Battle! Barboach VS Whiscash!! | Zapowiedź, informacje o fabule | Pełny odcinek |
| Team Rocket VS Team Plasma Part 1 | Scenariusz, trailer, materiały promocyjne | Pełny materiał filmowy |
| Team Rocket VS Team Plasma Part 2 | Scenariusz, trailer, materiały promocyjne | Pełny materiał filmowy |
| It's New Year's Eve! Pocket Monsters Encore | Tytuł i informacje o planowanej emisji | Nie wiadomo nawet, czy finalny master istniał |
| Jamboree TCG | Pojedyncze projekty i informacje produkcyjne | Pełny zakres planowanego seta i theme decków |
| Pokémon Dream World | Materiały wizualne i dokumentacja | Oryginalnie działające środowisko sieciowe |
Dlaczego wycieki nie rozwiązują całego problemu preservation?
Duże wycieki danych Nintendo i Game Freak ujawniły na przestrzeni lat wiele materiałów prototypowych, ale nie oznacza to, że historia Pokémon została nagle kompletna.
Po pierwsze, archiwum firmy może zawierać tylko część etapów produkcji. Po drugie, brakujący plik mógł zostać nadpisany kilkadziesiąt lat temu. Po trzecie, w przypadku anime, kart i marketingu odpowiednie materiały mogły należeć do wielu różnych przedsiębiorstw i studiów.
Nie należy też utożsamiać preservation z zachętą do pobierania nieautoryzowanych kopii. Z punktu widzenia historii marki najważniejsze jest dokumentowanie:
- istnienia materiału,
- jego pochodzenia,
- etapu produkcji,
- różnic względem finalnego produktu,
- tego, co jest oryginałem, a co późniejszą fanowską rekonstrukcją.
Fanowska rekonstrukcja to nie odnaleziony oryginał
To szczególnie ważne przy Pokémon lost media. Gdy znamy scenariusz odcinka albo mapy z niedokończonego prototypu, społeczność może stworzyć niezwykle wierną rekonstrukcję.
Nie zmienia to jednak jej statusu.
Jeżeli animatorzy narysują od początku Team Rocket VS Team Plasma na podstawie oryginalnego scenariusza, powstanie rekonstrukcja, a nie odnaleziony odcinek OLM z 2011 roku.
Tak samo rozbudowany ROM hack bazujący na Space World 1997 nie jest pełną wersją Gold/Silver stworzoną przez Game Freak w 1997 roku. Oryginalne dane i późniejsze uzupełnienia powinny być zawsze wyraźnie rozdzielane.
Dlaczego lost media Pokémon wciąż może zostać odnalezione?
Historia preservation pokazuje kilka typowych sposobów odzyskiwania pozornie zaginionych materiałów.
- Prywatny egzemplarz pracownika. Tak pomogło się odnaleźć Pokémon 2000 Adventure.
- Kopie demonstracyjne lub produkcyjne. Prototypy mogą przetrwać na starych nośnikach przez dziesięciolecia.
- Scenariusze i dokumenty papierowe. Dzięki nim poznaliśmy pełną fabułę Team Rocket VS Team Plasma.
- Nagrania telewizyjne. W erze VHS prywatne nagranie mogło zachować emisję, której stacja już nie udostępnia.
- Archiwa firmowe. Materiał niedostępny publicznie może nadal istnieć u producenta, nadawcy lub właściciela licencji.
Największą przeszkodą jest upływ czasu. Magnetyczne nośniki degradują się, dyski twarde ulegają awariom, serwery są kasowane, a pracownicy zmieniają firmy. Dlatego materiał mający jedną zachowaną kopię może rzeczywiście zniknąć bezpowrotnie.
Najczęstsze mity o Pokémon lost media
„Electric Soldier Porygon jest zaginionym odcinkiem”
Nie. Został wyemitowany i jego japońska wersja przetrwała. Jest wycofany z oficjalnej dystrybucji, ale nie jest lost media w znaczeniu braku zachowanej kopii.
„Każdy zakazany odcinek Pokémon jest lost media”
Nie. „The Legend of Dratini” czy inne odcinki pominięte w zachodniej dystrybucji nadal istnieją w wersjach japońskich.
„Gold Beta nadal jest zaginione”
Nie. Wersje demonstracyjne Space World 1997 zostały odnalezione w 2018 roku i szczegółowo przeanalizowane.
„Jeśli projekt został anulowany, musi istnieć gotowa gra”
Nie. Projekt może zostać anulowany na etapie dokumentacji, prototypu lub nawet pojedynczego pomysłu. Brak finalnej wersji nie oznacza automatycznie, że finalna wersja została zgubiona.
„Team Rocket VS Team Plasma zostało całkowicie odnalezione”
Nie. Odnaleziono scenariusze i istnieją materiały filmowe z zapowiedzi, ale pełne wersje obu odcinków nadal nie są publicznie dostępne.
„Jeśli czegoś nie ma w internecie, na pewno zostało zniszczone”
Nie. Wiele odnalezionych po latach materiałów Pokémon przetrwało na prywatnych nośnikach albo w archiwach niedostępnych publicznie.
Najczęściej zadawane pytania o Pokémon lost media
Jaki jest najbardziej znany zaginiony odcinek Pokémon?
Jednym z najlepszych przykładów jest „Shaking Island Battle! Barboach VS Whiscash!!” z 2004 roku. Pełny odcinek nigdy nie został wyemitowany ani publicznie odnaleziony, choć zachował się materiał zapowiadający emisję.
Czy Team Rocket VS Team Plasma zostało odnalezione?
Częściowo. W 2023 roku odnaleziono i udostępniono scenariusze obu odcinków, a wcześniej znane były trailery i inne fragmenty. Pełna animacja obu części nadal nie jest publicznie dostępna.
Czy Electric Soldier Porygon jest lost media?
Nie. Odcinek został wyemitowany w Japonii 16 grudnia 1997 roku i jego kopie przetrwały. Został wycofany z dalszej dystrybucji, ale nie jest zaginiony.
Czy Pokémon Gold Beta zostało odnalezione?
Tak. ROM-y wersji demonstracyjnych Gold i Silver ze Space World 1997 pojawiły się publicznie w maju 2018 roku. Ujawniły między innymi inną mapę oraz liczne usunięte projekty Pokémonów.
Czy istnieją całkowicie zaginione gry Pokémon?
Możliwe, ale należy uważać z takim określeniem. Część znanych anulowanych gier została po latach odnaleziona, jak Pokémon Picross, a inne mogły nigdy nie powstać w kompletnej grywalnej formie.
Czy Pokémon lost media może jeszcze zostać odnalezione?
Tak. Historia Space World 1997, Pokémon Picross i Pokémon 2000 Adventure pokazuje, że materiał może powrócić po ponad 20 latach. Największe szanse dają prywatne archiwa pracowników, stare nośniki i dokumenty produkcyjne.
Co więc naprawdę zostało „na zawsze” utracone?
Najuczciwsza odpowiedź brzmi: nie wiemy. Aby stwierdzić, że materiał został utracony na zawsze, trzeba byłoby mieć pewność, że nie istnieje żadna kopia – również w magazynie telewizji, archiwum studia, szufladzie byłego pracownika czy na starym dysku.
Możemy natomiast wskazać materiały, których pełne wersje pozostają nieodnalezione: przede wszystkim odcinek z Barboachem i Whiscashem oraz dwuczęściowe Team Rocket VS Team Plasma. Możemy też mówić o funkcjach takich jak oryginalny Pokémon Dream World, których historycznego doświadczenia nie da się już normalnie odtworzyć po wyłączeniu infrastruktury.
Historia Pokémon lost media ma jednak optymistyczny paradoks. Najsłynniejsze przykłady pokazują, że rzeczy uznawane przez fanów za bezpowrotnie zaginione potrafią pojawić się po dwóch dekadach. Space World 1997, Pokémon Picross i Pokémon 2000 Adventure były kiedyś tajemnicami. Dziś są jednymi z najlepiej udokumentowanych fragmentów ukrytej historii Pokémon.
